Van kind zijn naar mantelzorger

Dementie: een proces dat langzaam begint

Dementie is een ziekte die sluimerend toeslaat, beetje bij beetje In het begin denk je misschien: ach, ze worden wat vergeetachtiger, dat hoort bij de leeftijd. Maar gaandeweg merk je dat bepaalde handelingen niet meer goed lukken. Zo kun je ineens een broek in de koelkast vinden.

Vooral in de begin fase willen mensen met dementie niet erkennen dat dingen moeilijker gaan of dat ze vergeetachtig worden. Het verlies van controle is bedreigend en verwarrend en veroorzaakt innerlijke onrust. Als naaste groei je langzaam mee in dit proces. Je komt vaker langs, helpt met boodschappen en assisteert met de administratie. En voor je het weet, zijn de rollen omgedraaid: je bent geen kind meer maar ineens mantelzorger.

Wanneer rollen veranderen

Het is pijnlijk om je ouder zo te zien veranderen en dat ze ineens veel op jou steunen in plaats van jij op hun. Je kunt geen kind meer zijn. De ouder op wie je vroeger kon terugvallen, die je raad gaf of af en toe voor je kookte, kan dat niet meer. De rollen zijn omgedraaid en dat is niet makkelijk voor jou als voor je vader of moeder.

Mijn moeder zei regelmatig dat ik naar haar moest luisteren en niet andersom, zij was mijn moeder en ik haar kind. Mijn vader kon mijn hulp wel beter accepteren, hij vond het eigenlijk wel fijn en liet steeds meer aan mij over. Maar makkelijk is het nooit geweest. Mantelzorgen vraagt geduld, liefde en een zeer groot aanpassingsvermogen.

De eerste fase van dementie: meebewegen

Wanneer iemand met dementie zich nog bewust is van het verlies van controle, kan dat veel weerstand oproepen. Ze verliezen de controle over hun eigen leven en zijn zich bewust dat bepaalde dingen niet meer lukken zoals vroeger. In deze fase helpt het om mee te bewegen in plaats van de strijd aan te gaan. Een discussies met iemand met dementie is zinloos: zij beleven de wereld anders dan jij.

Wat helpt in de omgang?

• Stel duidelijke grenzen
  Wees helder als je ergens niet mee akkoord gaat en leg rustig uit waarom. Regels die altijd golden in huis, blijven gelden ook voor hun.

• Betrek hen bij dagelijkse bezigheden
  Laat ze mee boodschappen doen of geef een eenvoudige taak bij het koken of schoonmaken. Dit helpt om een gevoel van controle en eigenwaarde te behouden.

• Leid af bij weerstand
  Is er weerstand? Ga niet in discussie, maar bied iets aan wat rust of plezier brengt. Probeer het later opnieuw.

• Ga mee in hun beleving
  Zien ze ‘vreemden’ in huis? Help mee om ze ‘weg te sturen’. Klap in je handen of loop samen door de kamers. Bij mijn moeder gaf een robot-hondje bij de slaapkamerdeur veel rust: het hondje ‘waakte’ over haar. Het hondje blafte als er iemand de deur open deed.

Vergeet jezelf niet

Mantelzorgen kan zwaar zijn. Je geeft veel liefde en tijd, maar vergeet vaak jezelf. Weet dat je er niet alleen voor staat. Zoek steun, praat met anderen die begrijpen hoe dit voelt en vraag hulp wanneer de balans zoek raakt.

Wil je sparren met iemand die weet hoe het is om mantelzorger te zijn van ouders met dementie? Vraag een gratis kennismakingsgesprek aan.